Drie woorden

Drie woorden

Door Ad van Nieuwpoort

Drie woorden

Een dag na de aanslag in Parijs snakt Volkskrantcolumnist Bert Wagendorp naar een woordloze column. Er is al zoveel gezegd. Het gebeuren dat ons ineens zo kwetsbaar maakte, werd bedolven onder eindeloze woordenstromen. Iedereen moest natuurlijk zijn zegje doen. En hoe begrijpelijk. Het woord is het enige middel dat we hebben om de chaos te bedwingen. Dat weten we sinds het verhaal waarmee het eerste boek van de bijbel begint. Door de dingen te benoemen, worden ze op hun plaats gezet. Worden ze geordend. In tijden van rouw moet vooral veel gesproken worden. Moet het verhaal gedaan worden. Om de dingen te ordenen. Om de zaken in perspectief te kunnen plaatsen. De duisternis krijgt in Genesis 1 bijvoorbeeld de naam 'nacht'. Hij wordt op zijn plaats gezet en mag voortaan slechts de rol spelen als knechtje van het licht. Zo wordt die macht van zijn laatste woord beroofd in het verhaal. Zo wordt de chaos omgevormd tot menselijke kosmos. Ik zie in al die programma's met commentaren steeds Béatrice de Graaf zitten. Ze is hoogleraar Internationale Betrekkingen. Zij vervult voor mij die rol. Ze zet de zaken op een rijtje en in historisch verband. Zij doorbreekt heel integer de waan van de dag en vraagt in alle rust aandacht voor verbanden die regeringsleiders over het hoofd zien. Alleen zo komen we, volgens mij, constructief verder. Maar tegelijk herken ik wat Bert Wagendorp zegt. Al die woorden. Woorden die je meetrekken in een denkbeweging waar je misschien wel helemaal niet in wilt zitten. Twitterwoorden, Facebookwoorden, hashtagwoorden. Woorden vol zeker weten, woorden ook die aanzetten tot angst en haat en oorlog. Al die woorden. Bert Wagendorp is te midden van al die woorden op zoek naar drie woorden. En hij komt uit bij de woorden: Wees niet bang!

Deze drie woorden vormen misschien wel het hart van het Kerstverhaal. In bijbeltaal: Vreest niet. We horen het in het verhaal van Lukas om de haverklap. Het begint al bij de oude priester Zacharias die staat voor een mensheid zonder toekomst. Als een oude Abraham met zijn Sara. 'Een kind was er voor hen niet', zo staat er. Geen toekomst. Het houdt op. Pluk de dag nou maar, want morgen is het misschien wel voorbij. Morgen leven we misschien wel in een politiestaat. Zoiets. Maar dan komt daar die Stem van boven die daar tegenin roept: Vrees niet! We horen het bij dat meisje van wie wij een heilige maagd hebben gemaakt. Dat meisje waarin een vernederd volk aan het licht komt. Niemand heeft haar in de gaten totdat er opnieuw die Stem is die tegen haar zegt: Vrees niet! Ze zal als een Hanna de moeder worden van hem die het verschil gaat maken in deze wereld. Een zoon die niet voorbij gaat aan de zwakke plekken in ons denken en leven. Die niet verwaarloost de wijken waar mensen verschrompelen. Die niet zijn oordeel klaar heeft over hoeren en tollenaars. Maar iemand die zijn leven op het spel zet met het oog op die andere wereld waarvan hij gelooft dat die komen gaat. Als de herders in de nacht bij elkaar zijn om het leiderschap te oefenen bij hun schapen, horen ook zij die Stem uit de hemel: Vreest niet! Ze hoeven niet te blijven bij waar ze zitten, maar ze worden door die Stem in beweging gezet om op zoek te gaan naar, zo staat het er letterlijk, 'het Woord dat is geschied'. Er blijkt te midden van al die woordenstromen een woord te zijn dat het houdt. Zelfs in de meest kwetsbare omstandigheden. Ja, zelfs in de dood. En laat dat nu het Woord zijn dat we kunnen vinden in een kribbe te Bethlehem. Een kind dat ons aankijkt en zegt met drie woorden: Wees niet bang!

Ad van Nieuwpoort

Terug naar overzicht…